Kantuak sustrai hartuta, hostoak aldi berean mila norabidetan zabaltzen dituen emanaldi hibrido bat taularatu du Zetak taldeak Bilboko San Mames futbol zelaian. Pello Reparazen gidaritzapean, bi ordu eta erdi baino gehiagoz, zuzeneko musika, antzerkia eta ikus-entzunezko ekoizpen tekniko zaindua uztartu dituzte, eta etorkizuneko Euskal Herri distopiko batean kokatu dute haren narrazioa. Guztira, asteburuko bi emanaldiak kontuan hartuta, 80.000 ikus-entzule bildu dituzte ostiralean eta larunbatean. Jendetza horren laguntzarekin eman diote amaiera 2025ean abiatu zuten Mitoaroa izeneko emanaldien trilogiari. Baina «hurrengo urratsa» ere badute buruan, eta noiz izango den ere esan dute. Ostiraleko kontzertua amaitutakoan zabaldu zuten albistea aretoko pantailetan. 2027ko urtarrilean izango dela besterik ez zuten iragarri orduan, baina gaur eman dute data zehatzen eta lekuaren berri: Gasteizko Buesa Arenan izango da, momentuz, 2027ko urtarrilaren 16an, 22a eta 23an, eta Km0 izena hartuko du ikuskizun berriak. Gaur eguerdian jarri dituzte sarrerak salgai www.zetakkmzero.eus webgunean, baina urtarrilaren 23rako sarrerak berehala agortu dira, eta 22koak ere bai iluntzerako. Urtarrilaren 16koak astearte goizean jarriko dituzte salgai. BERRIAlagunek BERRIA dendan aurretiaz eta deskontuarekin eskuratu ahal izan dituzte; azalpen gehiago posta elektronikoan jasoko dituzte.
«Euskara plazak betetzen ari da, euskara gorputzak betetzen ari da, txosnak eta estadioak ere bai. Jarrai dezala horrela. Gora gu eta gutarrak»
PELLO REPARAZMusikaria
«Historikotzat» jo du asteburu honetakoa Reparazek emanaldian bertan, eta euskararen hedapenarekin lotu du San Mames bitan betetzeko balentria. «Euskara plazak betetzen ari da, euskara gorputzak betetzen ari da, txosnak eta estadioak ere bai. Jarrai dezala horrela. Gora gu eta gutarrak».
Orotara, mila langile inguruko lantaldea izan du Zetakek asteburuko emanaldiak antolatu ahal izateko, eta bistakoa izan zen koordinazio lan horren guztiaren emaitza ostiraleko saioan. Guztira, 26 kantako errepertorioa eskaini zuen taldeak, bisik egiteko tarterik utzi gabe, eta, horrez gainera, antzerki kutsuko hainbat pasarte ere tartekatu zituen. Hainbat aldarrikapen egiteko ere baliatu zuen aukera. San Mamesen egonik, futbol jokalari profesionalei euskararen aldeko keinuak egiteko eskaria egin zien, adibidez. Palestinaren eta Sahararen alde ere egin zuen, eta erbesteratuak, errepresaliatuak zein emanaldirako sarrera ordaintzeko diru nahikorik ez dutelako kanpoan geratu ziren herritarrak ere izan zituen gogoan. «Zuek ere osatzen duzue Zetak».
Iribar eta Kortabarriaren ikurrina
Kolaboratzaile talde esanguratsua ere izan zuten oholtzan. Aktore lanetan aritu ziren, besteak beste, Kandido Uranga, Aitziber Garmendia, Erika Olaizola, Jon Plazaola, Albert Pla, Samantha Hudson, Loles Leon, Antton Telleria eta Angel Alkain. Horiek batetik, eta, bestetik, taldearekin batera kantuan aritu ziren Erramun Martikorena, Maixux Zugarramurdi, Fillas da Cassandra, Grison beatbox-erra, bai eta Reparazen Arbizuko lagun taldeko kideak ere. Publikoak bereziki bero hartu zituen oholtzara lagunduta heldu ziren Martikorena eta Zugarramurdi. Zetakek 24. Korrikarako sortutako Xiberutikan mendebaldera abestia abestu zuten hirurek, eta, abestia laguntzeko sortutako bideoklipean bezala, Jose Ramon Andaren eskultura baten bueltan aritu ziren kantuan atzokoan ere.
Jose Angel Iribar eta Inaxio Kortabarria futbol jokalari ohiak ere igo ziren eszenatokira, bi egunetan, eta hori izan zen publikoak beroen hartu zuen beste agerpenetako bat. Zetakekoek emanaldian oroitu zutenez, 1976an, artean oraindik ikurrina publikoki erakustea debekatuta zegoela, hura eskuetan agertu ziren bi futbolariak, Realaren eta Athleticen arteko partidaren hasieran. Eta, hain zuzen ere, ikurrina eskuetan zutela egin zuten oholtzako ibilaldia, Euskal Herriko inauterietako hamaika pertsonaiak osatutako desfileak lagundurik, eta, gero, Nafarroako bandera ere zabaldu zuten. Izan ziren Gernikako arbola Euskal Herriko ereserki izatearen aldeko aipamenak ere.
Edonola ere, alor teknikoa eta aldarrikapenak gorabehera, Bilboko emanaldietarako sortutako unibertso narratiboa da Mitoaroa III ikuskizunaren beste elementu esanguratsuetako bat. Lehen Mitoaroa orainaldian kokatu ondoren, eta bigarrena osatzeko XV. mendera jo ostean, orain, etorkizun distopiko bat osatu dute Bilboko emanaldietarako, eta narrazio horren barruan kokatu zen atzoko emanaldiaren parterik handiena; horren harira, Reparazek berak ere etorkizuneko fikziozko mundu horretako Reparazen rolean kantatu zituen kanta gehienak.
Agintea eta erresistentzia
2084. urtea da fikziozko mundu horretan, eta emanaldiak hasieratik murgiltzen du publikoa fikziozko unibertso horretan, haren arabera, ikus-entzuleak ere, 2084an Zetak San Mamesen ematen ari den saioa ikusten aritu direlako.
Algoritmoa erabat gailendu da munduan, adimen artifizialak patroien arabera sailkatuta, antolatuta eta azpiratuta dauka gizarte osoa, eta Euskal Herria zena Kantauriko nodo bilakatu da. Euskara «garbi» eta erabat «indexagarria» da sistemaren hizkuntza, eta, Poliziaren errepresioaren bidez ez ezik, gizartea lozorroan mantentzen duen kultur eskaintza baten bidez eusten dio sistemak zutik. Mundu horretan, Zetak taldea da kultur eskaintza otzan eta arriskugabe horren adibiderik argiena, eta, hain zuzen ere, 2084an Kantauriko nodoan egingo den emanaldirik handiena izango da Mitoaroa III. Eta, beraz, huraxe ikustera joan da publikoa San Mames futbol zelaira. Baina badira erresistentzia mugimenduak ere, eta, hain zuzen, bi mutur horien artean irudikatuko du emanaldiak Reparaz. Alde batetik, sistema betikotzeko asmoz entretenimendu zuria egin dezan eskatzen diotelako agintariek, eta, aldiz, berriz ere naturarekin eta gizatasunarekin konektatzeko gonbita egiten diotelako indar iraultzaileek.
Horregatik, esaterako, ia robotikoak izan dira musikariaren mugimenduak emanaldiaren hasieran. Nabarmen, adibidez, saioa hasteko aukeratutako Deskontrola kantuan. Eta, gainera, fikziozko mundu horretan abestiaren hainbat hitz zentsuratuta zeudela ere irudikatu zuten atzokoan; «aztoramena» eta «askatasuna» ziren sistemak isildutako hitz horietako bi, kasurako. Eta estetika eta zentsura keinu berberekin abestu zuen jarraian Su kanta ere.
Baina Reparaz iraultzaileekin harremanetan hasi ahala, pixkanaka humanizatuz joango dira haren mugimenduak, keinuak eta sentimendu adierazpenak ere. Hainbesteraino, ezen, ostiralean, saioa hasi eta ia 40 minutura bakarrik zuzendu baitzitzaion musikaria publikoari pertsonaiatik kanpo: Zeinen ederra izango den abestia aho batez kantatu zuen jendeak, eta azken leloaren ostean berriz ere a cappella kantatu zutenean izan zen: «Milesker».
Saioak aurrera egin ahala, izan zen umorerako tarterik ere, eta bereziki energetikoak eta dantzagarriak izan ziren emanaldiaren amaiera aldeko abestietako asko. Akelarretan eta Hitzeman abestiek zutik eta dantzan jarri zuten jendea, eta hala amaitu zuten saioa atzokoan Itzulera eta Eguzkiloreak kantekin ere. Azken horretan, gainera, su jaurtigailuak ere erabili zituzten, halako indarrez, ezen, estadioaren azken ilaretan ere igartzen baitzen berotasuna.
Amonaren nekea eta duintasuna
Bereziki hunkigarriak izan ziren fikziozko pertsonaiak maskararik gabe taularatutako bi momentu ere, ia aitortza pertsonalen kutsua hartu zutenak. Kontzertuan egotekoa zen 9 urteko ume baten heriotza gogora ekarri zuen Reparazek emanaldian, eta bere amonaren bizialdi gogorra ere izan zuen mintzagai. Musikariak kontatu zuenez, ume zela hil zitzaion ama bere amonari, eta hura hil eta gutxira egin zuen bere buruaz beste haren aitak ere. Bilbokoa zuen amona hori, eta Negurin (Getxo, Bizkaia) zerbitzuan aritu ostean, Etxarri Aranazko gizon batekin ezkondu zen. Pentsuak banatuz ateratzen zuten bizibidea, eta, horregatik, amonaren esfortzua eta duintasuna aipatu zituen emanaldian.
Fikziozko mundu oso bat sortu dute Zetakekoek San Mameseko emanaldietarako, eta, saioa hasi aurretik ere, hamalau orriko txosten bat ere zabaldu dute, eraikuntza narratibo horren guztiaren berri emateko. Sailkatutako dokumentua irakur daiteke dokumentu horren lehen orrian, eta emanaldiko fikziozko Polizia indarren logotipoa ere ikus daiteke, gero, tituluaren ondoan, fitxategiaren sailkapen zenbakiarekin batera: 56487. Egungo mundutik emanaldiak irudikatzen duen fikziozko mundura iritsi arte gertatutako aldaketa historiko guztien berri ematen du testuak. Eta, hain zuzen ere, hori da Bilboko emanaldien oinarrian dagoena, nahiz eta saioetan ez dagoen haren parte bat ikusterik.
Ostiralekoan, esaterako, emanaldia hasi aurretik ere, bozgorailu batetik altxamenduarekin bat egiteko deia zabaldu zuen zelai kanpoaldean Sare Beltza izeneko mugimenduko kide batek. Baina jantzi futuristekin jantzitako polizia taldeak ere ibili ziren futbol zelai kanpoan paseoan, eta atxilo eraman zuten azkenean, publikoaren txistu artean. Eta, hain justu, areto barrura sartzerakoan, Sare Beltza mugimenduko kide hori topatu zuten ikus-entzuleek oholtzako erdialdeko kaiolan preso. Eta, haren amorru erakustaldiekin batera, emanaldiak irudikatzen zuen mundu distopikoaren parte ziren iragarkiak ere zabaldu zituzten pantailetan.
22:30ean hasi zen ostiraleko emanaldia estadioan, eta bi ordu lehenago ireki zituzten ateak, baina arratsalde osorako programa prestatu zuten antolatzaileek. Tabernak ez ezik, janaria saltzen zuten furgonetak izan ziren, bai eta musika emanaldiak ere, eta izan zen pistan lehen-lehen lerroan egon ahal izateko bazkalostetik ilara egiten egon zen gazte talderik ere.
Larunbatean, 22:00etan hastekoa zen emankizuna, baina euriagatik atzeratu zuten, ia 23:00ak arte. Zuzenean emititu zuten ETB2n eta ETB On plataforman. Primeran, Guau eta ETB On streaming plataformetan ere egon zen ikusgai.
